< Terug naar overzicht

Artikel in Trouw: voer kapvergunning voor tuinbomen weer in

De ene na de andere gemeente schaft de kapvergunning af in het kader van de deregulering. Particulieren hoeven geen kapvergunning meer aan te vragen. Om te voorkomen dat ook beeldbepalende bomen gekapt worden, stellen gemeenten lijsten samen van bijzondere bomen waarvoor wel een kapvergunning nodig is, een fractie van het totale bomenaantal. Tuinbomen verdwijnen nu in rap tempo. Want mensen mogen dan best van bomen houden, als ze maar niet in eigen tuin staan, of bij de buren. Wie oplet weet dat er veel geklaagd wordt over blaadjes, vruchtval, pluisjes, wortelopdruk en schaduw. Omdat er geen bezwaar meer kan worden gemaakt tegen een verleende kapvergunning kunnen mensen groen in de eigen omgeving niet meer beschermen via een inspraakprocedure. Dit veroorzaakt gevoelens van onmacht en een dalend vertrouwen in de overheid.

Tweede gevolg: de overheid heeft geen instrument meer om te meten hoeveel bomen er verdwijnen. Vooral liberale partijen zien hier geen probleem. Ze weigeren te geloven dat burgers gaan zagen zodra er geen vergunning meer nodig is. Regels voor bomenkap zouden paternalistisch zijn en ‘niet meer van deze tijd’. De liberale ideologie gaat hier hand in hand met wishful thinking.

Dat er bij gemeenteraden weinig weerstand is gekomen tegen dit door de Rijksoverheid ingezette beleid is niet verwonderlijk. De meeste partijen zien hier kansen voor politiek gewin: stel (de meeste) burgers in het vooruitzicht dat ze zich niet meer aan bepaalde regels hoeven te houden en er volgt applaus. Milieubewuste partijen hebben kritiek geuit, maar hebben het tij niet kunnen keren.

De beeldvorming rond bomen wordt in toenemende mate beheerst door de termen ‘onderhoudskosten’ en ‘gevaar’. De baten van bomen raken zo gemakkelijk uit beeld. Bomen gaan wateroverlast en hittestress tegen, breken de wind, zijn een buffer tegen verkeerslawaai, nemen fijnstof op, bieden een woonplaats aan dieren en een aantrekkelijke leefomgeving. Meer bomen planten zorgt tevens voor minder criminaliteit, hogere vastgoedprijzen en betere psychische en lichamelijke gezondheid.

De lijst oorzaken van het verdwijnen van bomen is lang: rioolvervanging, boomziekten, nieuwbouw, achterstallig onderhoud, storm, overlastklachten, vermeende onveiligheid, angst voor risicoaansprakelijkheid, infrastructurele projecten en het vogelvrij verklaren van de tuinboom. Op herplant wordt steeds meer bezuinigd. Milieuorganisaties signaleren al jaren dat kaalslag een groeiend probleem is, maar dit dringt nauwelijks door tot de beleidsmakers in Den Haag. Het is hoog tijd dat er landelijk onderzoek naar komt. Er zijn zo’n 50 stichtingen die bomen beschermen, allemaal met een lokaal werkgebied. Lokale kennis over verlies aan groen is er dus wel, maar een landelijk beeld ontbreekt. Deze kleine groepen vrijwilligers zijn niet in staat een landelijk onderzoek te financieren en te organiseren. Dit zou centraal door de overheid of de Universiteit Wageningen gedaan moeten worden.

Regels rond bomenkap worden in de Algemeen Plaatselijke Verordening bepaald. Daarom zou de overheid, samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, hier haar verantwoordelijkheid moeten nemen. Immers, als je besluit het grootste deel van de bomen niet meer te beschermen, zou je je ook moeten verdiepen in de gevolgen. Want bij onbedoeld schadelijke effecten zou het beleid bijgestuurd moeten worden. Het is te hopen dat zo verkregen inzichten tot betere bescherming van bomen zal leiden. Natuurbeschermers weten hoe je dat effectief kunt doen: voer de kapvergunningsplicht opnieuw in voor alle bomen boven 50 cm. stamomtrek.

Een uitgebreidere versie staat op de website van Stichting de Bomenridders. Ik heb een Facebook pagina gemaakt: Bescherm tuinbomen met herinvoering van de kapvergunning. En ook de pagina ‘Laat bomen niet boeten voor gevaarlijk rijgedrag’ (overheden willen alle bomen die op minder dan 4,5 meter van de weg staan verwijderen).